Każde dziecko ma talenty. Wprowadzenie do talentów Gallupa dla rodziców

Zanim zaczniesz czytać, zatrzymaj się na chwilę i dokończ w myślach to zdanie: „Najbardziej męczy mnie w moim dziecku to, że…”

Masz? To zdanie przyda się za kilka minut. Bardzo możliwe, że właśnie tam – w tym, co dziś najbardziej Cię męczy – ukrywa się jeden z największych talentów Twojego dziecka.

Od dziś na blogu startuje nowa seria: talenty Gallupa. Będę o nich pisać i nagrywać. Od lat pracuję z mocnymi stronami dzieci, nastolatków i dorosłych, a teraz jestem w trakcie certyfikacji na trenerkę talentów Gallupa. Z każdym tygodniem coraz mocniej widzę, jak bardzo ten język zmienia rozmowy w domu. Rodzic przestaje pytać „co jest nie tak z moim dzieckiem?”, a zaczyna pytać „co w nim działa i jak mogę to wspierać?”.

Każde dziecko ma talenty – także to, które „sprawia kłopoty”

W gabinecie często słyszę: „Moje dziecko nie ma żadnych talentów. Nie gra, nie rysuje, nie ma szóstek”. Rozumiem to zdanie, ale się z nim nie zgadzam. Talent to nie medal z konkursu ani ocena na świadectwie. To sposób, w jaki dziecko naturalnie myśli, czuje i działa – coś, co robi „samo z siebie”, codziennie, często zupełnie niezauważone.

Kłopot w tym, że talent, który nie ma jeszcze dobrego „ujścia”, z boku wygląda jak problem. Dziecko z silną potrzebą działania bywa „niecierpliwe”. Dziecko, które wszystko analizuje, bywa „powolne”. Nastolatek, który musi wszystko przegadać, bywa „pyskaty”. A to często ta sama energia – tylko jeszcze nieukierunkowana.

Nie chodzi o to, żeby wszystko dziecku „odpuszczać”. Granice są potrzebne. Chodzi o to, żeby za zachowaniem zobaczyć człowieka z jego naturalnym sposobem działania – i pomóc mu ten sposób wykorzystać, zamiast go gasić.

Czym są talenty Gallupa?

W podejściu Gallupa talent to naturalny, powtarzający się wzorzec myślenia, odczuwania i zachowania. Jedna osoba od razu widzi, czego brakuje w planie. Inna wyczuwa nastrój w pokoju, zanim ktokolwiek się odezwie. Jeszcze inna nie potrafi przestać zadawać pytań.

Talent nie jest jeszcze umiejętnością. Gallup opisuje to prostym wzorem:

Dla rodzica to bardzo dobra wiadomość. Nie musisz „szukać talentu” jak skarbu. On już jest. Twoją rolą jest dać mu okazje, słowa i czas, żeby mógł się rozwinąć.

Skąd się wziął test CliftonStrengths?

Za testem stoi amerykański psycholog Donald O. Clifton, nazywany ojcem psychologii mocnych stron. Zamiast badać, dlaczego ludziom coś nie wychodzi, postawił odwrotne pytanie: co by było, gdybyśmy uważnie przyjrzeli się temu, co w ludziach najlepsze? Na podstawie wieloletnich badań Gallup opracował narzędzie, które dziś nazywa się CliftonStrengths (wcześniej StrengthsFinder). W Polsce mówi się po prostu „test talentów Gallupa”.

Test robi się online. Składa się ze 177 par stwierdzeń – przy każdej wybierasz, które bardziej do Ciebie pasuje. Na jedną parę jest około 20 sekund, więc całość trwa zwykle 30–45 minut. Krótki czas jest celowy: liczy się pierwsza, spontaniczna reakcja, a nie to, „jak powinno być”. W wyniku dostajesz 5 najsilniejszych talentów albo pełną kolejność wszystkich 34.

34 talenty w 4 domenach

Gallup grupuje talenty w cztery domeny. Pokazują one, w jaki sposób najczęściej wnosisz coś do rodziny, klasy czy zespołu.

• Wykonywanie zadań – talenty, dzięki którym rzeczy się dzieją. U dziecka możesz to zobaczyć, gdy samo pilnuje swoich rzeczy, kończy to, co zaczęło, albo musi mieć wszystko „po kolei”.
• Wywieranie wpływu – talenty, dzięki którym potrafisz porwać innych i zabrać głos. U dziecka: organizuje zabawę na podwórku, przekonuje, negocjuje, lubi występować.
• Budowanie relacji – talenty, dzięki którym ludzie trzymają się razem. U dziecka: zauważa, że komuś jest smutno, godzi kolegów, dba, żeby nikt nie został sam.
• Myślenie strategiczne – talenty, dzięki którym zbierasz informacje i widzisz możliwości. U dziecka: pyta „dlaczego?”, zbiera ciekawostki, wymyśla, planuje, analizuje.

Każdemu z tych talentów poświęcę w serii osobne miejsce – z przykładami z życia dorosłych i tym, jak dany talent może wyglądać u dziecka i nastolatka.

Moje Top 5 – i co mi to o mnie powiedziało

Skoro zachęcam Cię do patrzenia na siebie i dziecko przez talenty, zacznę od siebie. Oto moje Top 5:

1. Odpowiedzialność – jeśli coś obiecam, czuję, że to moje. Dotrzymane słowo daje mi spokój.
2. Aktywator – lubię zamieniać pomysły w działanie. „Zacznijmy dziś, poprawimy po drodze”.
3. Osiąganie – mam w sobie potrzebę, żeby każdy dzień zostawił konkretny ślad.
4. Komunikatywność – łatwo ubieram myśli w słowa i historie. Stąd też ten blog i nagrania.
5. Organizator – układam zadania, ludzi i plany tak, żeby wszystko do siebie pasowało.

Trzy z tych talentów należą do domeny wykonywania zadań, dwa do wywierania wpływu. Kiedy pierwszy raz zobaczyłam swój wynik, zrozumiałam, skąd moja niecierpliwość, gdy coś „stoi w miejscu”, i dlaczego tak trudno mi odpuścić niedokończone sprawy. To nie wady charakteru. To moje talenty – czasem w wersji „za dużo”. Kiedy je znam, mogę z nich korzystać świadomie, a nie tylko się na siebie złościć.

Talenty dziecka dopiero się kształtują – i mogą się zmieniać

To jedna z najważniejszych rzeczy, które chcę przekazać rodzicom. U dorosłych układ najsilniejszych talentów jest zwykle dość stały. U dzieci i nastolatków talenty dopiero się krystalizują. Dziecko rośnie, poznaje nowe miejsca i ludzi, próbuje różnych rzeczy – i z czasem niektóre wzorce się wzmacniają, a inne schodzą na dalszy plan. To, co widzisz u siedmiolatka, nie jest wyrokiem na całe życie.

Dlatego warto o talentach rozmawiać od najmłodszych lat – nie po to, żeby jak najwcześniej „ustalić”, kim dziecko będzie, ale po to, żeby od początku czuło, że ma w sobie coś wartościowego. Dziecko, które słyszy, w czym jest dobre, ma później dużo więcej odwagi, żeby próbować, wybierać i mówić o sobie.

Talenty, mocne strony i predyspozycje – czym się różnią?

Te słowa często używamy zamiennie, a warto je rozróżnić:

• Talent – naturalny sposób myślenia, czucia i działania. Surowiec.
• Mocna strona – talent, który dostał czas, praktykę i wiedzę. Dziecko robi coś dobrze, z energią i powtarzalnie.
• Predyspozycje – szersze pojęcie: talenty razem z zainteresowaniami, zdolnościami i cechami, które podpowiadają, w jakich szkołach, kierunkach i zawodach dziecko może się odnaleźć.

W praktyce wszystko to się łączy. Talenty mówią o tym, jak dziecko działa. Zainteresowania – czym lubi się zajmować. Dopiero razem dają pełniejszy obraz, z którym łatwiej podejmować decyzje o szkole i przyszłości.

Jak patrzeć na swoje dziecko przez talenty – 5 zasad

1. Szukaj talentów w działaniu, a nie w ocenach. Zwróć uwagę na momenty, w których dziecko traci poczucie czasu, robi coś bez przypominania, pyta „a mogę jeszcze?”. O tym, jak to obserwować na co dzień, pisałam w artykule Jak zauważać mocne strony dziecka na co dzień?

2. Nazywaj, ale nie przyklejaj. „Zauważyłam, że kiedy coś się psuje, od razu szukasz rozwiązania” buduje. „Ty jesteś naszym naprawiaczem” po kilku latach może zacząć uwierać. Mów o tym, co widzisz, a nie o tym, kim dziecko „jest”.

3. Każdy talent ma swoją trudną stronę. Dziecko, które ciągle pyta, może męczyć – a jednocześnie ma w sobie ogromną ciekawość. Zanim zaczniesz coś „oduczać”, zapytaj siebie, jaki talent może za tym stać i jak dać mu lepsze ujście.

4. Twoje talenty to nie talenty Twojego dziecka. Rodzic z silną potrzebą porządku może nie rozumieć dziecka, które najlepiej działa w twórczym chaosie. To nie znaczy, że któreś z Was robi coś źle. Po prostu działacie inaczej – i każde z Was ma w tym swoją siłę.

5. Talenty to najlepszy początek rozmowy o przyszłości. Zamiast „kim chcesz zostać?” zapytaj „przy czym czujesz, że jesteś sobą?”. Z tej odpowiedzi łatwiej potem przejść do szkół, kierunków i zawodów.

Czy dziecko może zrobić test Gallupa?

Pełny test CliftonStrengths jest przeznaczony dla starszej młodzieży i dorosłych. Dla dzieci w wieku 10–14 lat Gallup przygotował osobne, prostsze narzędzie – StrengthsExplorer – które opisuje mniej obszarów i używa języka dopasowanego do wieku. U młodszych dzieci najlepszym „testem” jest uważna obserwacja, zabawa i rozmowa. A gdy dziecko jest starsze i stoi przed wyborem szkoły, warto połączyć wiedzę o talentach z badaniem zainteresowań i predyspozycji zawodowych.

Co dalej w serii?

Ten wpis to początek. W kolejnych odcinkach – na blogu i w nagraniach – opowiem między innymi:

• jak czytać swój raport i co zrobić z Top 5,
• jak wyglądają poszczególne domeny i talenty w codziennym życiu,
• jak rozpoznawać talenty u dzieci w różnym wieku,
• jak talenty rodzica i dziecka spotykają się (i czasem zderzają) w domu,
• jak przekładać talenty na wybór szkoły, kierunku i pracy.

Wszystkie wpisy z serii znajdziesz w osobnej sekcji Talenty Gallupa w Bazie wiedzy, a każdy odcinek zobaczysz też w wersji wideo na moim kanale YouTube TalentLift. Jeśli masz pytanie, o którym chcesz, żebym opowiedziała – napisz do mnie. Chętnie wezmę je do kolejnego nagrania.

Przeczytaj też: Jak odkryć swoje mocne strony? 9 sprawdzonych sposobów oraz Dziecko nie wie, co chce robić w życiu? Co może zrobić rodzic

Najczęstsze pytania

CliftonStrengths® oraz nazwy 34 talentów są znakami towarowymi Gallup, Inc. TalentLift nie jest powiązany z Gallup, Inc.; wpis ma charakter edukacyjny.