Co po maturze, jeśli nie studia? Policealna, kursy, praca czy rok przerwy

„Nie chcę na studia” – to zdanie potrafi wywołać w domu małe trzęsienie ziemi. Rodzic martwi się, że dziecko „zmarnuje” szansę. Maturzysta czuje, że wszyscy wokół idą na studia, a on nie wie, czy to droga dla niego. Tymczasem pytanie co po maturze, jeśli nie studia ma wiele dobrych odpowiedzi. W tym artykule omówię najważniejsze z nich – szkołę policealną, kursy, pracę i rok przerwy – i pokażę, jak wybrać świadomie, a nie „z braku laku”.

Czy po maturze trzeba iść na studia?

Nie. Studia są świetną drogą dla osób, które chcą zgłębiać konkretną dziedzinę albo wybierają zawód, który dyplomu wymaga – jak lekarz, prawnik czy nauczyciel. Ale wiele ciekawych, potrzebnych i dobrze płatnych zawodów zdobywa się inaczej: w szkole policealnej, na kursach, w praktyce.

Ważniejsze od samej decyzji „studia czy nie” jest to, z jakiego powodu ją podejmujesz. Inaczej wygląda sytuacja osoby, która wie, że chce pracować z ludźmi w zawodzie medycznym i nie potrzebuje do tego dyplomu, a inaczej kogoś, kto po prostu ma dość nauki i nie ma żadnego planu.

Co po maturze, jeśli nie studia? Przegląd możliwości

Szkoła policealna – dla kogo i jak wybrać?

Szkoła policealna to szkoła zawodowa dla osób, które ukończyły szkołę średnią. Nauka trwa od roku do 2,5 roku, zależnie od zawodu. Ważna informacja dla wielu rodzin: do szkoły policealnej nie trzeba mieć zdanej matury – wystarczy świadectwo ukończenia liceum, technikum lub branżowej szkoły II stopnia.

Szkoły policealne kształcą m.in. w zawodach medycznych i opiekuńczych, technicznych, informatycznych, kosmetycznych, administracyjnych. Nauka kończy się egzaminami zawodowymi z kwalifikacji – po ich zdaniu otrzymujesz dyplom zawodowy. W szkołach publicznych nauka jest bezpłatna. Szkoły niepubliczne mogą pobierać opłaty – sprawdź to przed zapisem. Wiele szkół prowadzi zajęcia zarówno w trybie dziennym, jak i zaocznym, co pozwala łączyć naukę z pracą.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze:

• Status szkoły. Sprawdź, czy szkoła kształci w zawodzie z klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego i przygotowuje do państwowego egzaminu zawodowego. W szkole niepublicznej zapytaj, czy ma uprawnienia szkoły publicznej.
• Praktyki. Gdzie się odbywają, ile ich jest, czy szkoła współpracuje z pracodawcami.
• Zdawalność egzaminów. Zapytaj szkołę o wyniki egzaminów zawodowych jej słuchaczy.
• Rynek pracy w Twojej okolicy. Czy w Twoim regionie są oferty w tym zawodzie? Przejrzyj ogłoszenia i zapytaj w urzędzie pracy.

Kursy zawodowe i certyfikaty

Kwalifikacyjne kursy zawodowe (KKZ) to forma kształcenia dla dorosłych, prowadzona m.in. przez szkoły i centra kształcenia zawodowego. Każdy kurs przygotowuje do jednej kwalifikacji w danym zawodzie i kończy się możliwością przystąpienia do egzaminu zawodowego. To dobre rozwiązanie, gdy chcesz zdobyć konkretne uprawnienia, a nie od razu cały zawód.

Obok tego istnieje cały świat kursów pozaszkolnych: programowanie, analiza danych, grafika, marketing, języki obce, uprawnienia techniczne. Ich wartość bardzo się różni. Zanim zapłacisz, sprawdź:

• czy w ogłoszeniach o pracę, które Cię interesują, pracodawcy wymieniają ten certyfikat lub te umiejętności,
• czy kurs kończy się projektem, który możesz pokazać w portfolio,
• jakie są opinie absolwentów – najlepiej od osób, z którymi możesz porozmawiać.

Praca od razu po maturze

Praca po maturze to nie „porażka”, tylko jedna z dróg zdobywania doświadczenia. Pozwala sprawdzić się w praktyce, nauczyć się odpowiedzialności, odłożyć pieniądze i lepiej zrozumieć, co się lubi, a czego nie. Wiele osób dopiero w pracy odkrywa, czego chce się dalej uczyć.

Warto wiedzieć o praktykach absolwenckich. Mogą z nich skorzystać osoby, które nie ukończyły 30 lat. Praktyka trwa maksymalnie 3 miesiące na podstawie umowy, może być bezpłatna albo płatna. To sposób na pierwsze doświadczenie w firmie, w której na razie nie ma wolnego etatu.

Jeśli praca nie przychodzi, można zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy. Osoba bezrobotna może tam m.in. skorzystać z pośrednictwa pracy, doradztwa zawodowego i stażu u pracodawcy. Szczegóły warto sprawdzić bezpośrednio w swoim urzędzie – oferta zależy od środków i lokalnych programów.

Absolwenci technikum są tu w wyjątkowo dobrej sytuacji: mając dyplom zawodowy technika, mogą od razu pracować w swoim zawodzie – a na studia pójść później albo równolegle.

Rok przerwy (gap year) – kiedy ma sens?

Rok przerwy budzi u rodziców najwięcej obaw. Słusznie – bez planu łatwo zamienia się w rok „przeczekania”. Ale z planem może być jednym z najbardziej rozwijających okresów w życiu młodego człowieka.

Dobry rok przerwy łączy kilka elementów:

• Cel. Na przykład: „chcę sprawdzić, czy praca z ludźmi mi odpowiada” albo „chcę poprawić maturę z biologii i dostać się na fizjoterapię”.
• Doświadczenia. Praca, wolontariat, kursy, wyjazd. Młodzi ludzie w wieku 18–30 lat mogą np. wziąć udział w wolontariacie w ramach Europejskiego Korpusu Solidarności – w Polsce lub za granicą, od 2 tygodni do 12 miesięcy.
• Rytm. Stałe obowiązki w tygodniu. Brak struktury to najczęstszy powód, dla którego rok przerwy się „rozmywa”.
• Termin decyzji. Ustalcie wcześniej datę – np. luty – kiedy siadacie do rozmowy o tym, co dalej. Wtedy jest jeszcze czas na zapisy do szkół i rekrutację na studia.

Do matury można podejść ponownie w kolejnych latach – żeby podwyższyć wynik albo zdać dodatkowy przedmiot potrzebny na wymarzony kierunek. Terminy składania deklaracji i zasady podaje Centralna Komisja Egzaminacyjna – sprawdź je z wyprzedzeniem.

Jak wybrać świadomie? Pięć pytań kontrolnych

1. Od czego uciekam, a do czego idę? „Nie chcę już się uczyć” to powód, by odpocząć, ale nie plan. Plan zaczyna się od „chcę…”.
2. Co lubię robić i co mi wychodzi? Bez tej wiedzy każda droga jest wyborem na ślepo.
3. Czego wymaga zawód, który mnie interesuje? Dyplomu, kwalifikacji, portfolio, uprawnień? Sprawdź w ogłoszeniach i u ludzi z branży.
4. Jak utrzymam się w tym czasie? Rozmowa o pieniądzach w rodzinie to nie przykry obowiązek, tylko część planu.
5. Kiedy sprawdzę, czy to działa? Wyznacz moment na podsumowanie: po semestrze, po pół roku pracy.

Jeśli wahasz się, czy jednak nie spróbować studiów, przeczytaj artykuł Jaki kierunek studiów wybrać? 7 kroków. Pomocny może być też tekst o modelu Hollanda i typach zainteresowań zawodowych – pokazuje, jakie środowiska pracy mogą Ci pasować, niezależnie od tego, czy wybierzesz studia.

Przeczytaj też: Jak odkryć swoje mocne strony? 9 sposobów.

Najczęstsze pytania